Euskal Museoak ibilbidea proposatzen du hainbat gunetatik, non
bilduma eta historia kontakizun bizi batean txertatzen diren.
Bere historian zehar, Museoa haziz joan da, bere irismena zabalduz eta bilduma gune desberdinetan antolatuz. Bertan biltzen diren piezek Euskal Herriko eguneroko bizitzatik hasi eta kultura eta gizarte bilakaeraraino azaltzen dute.
Euskal Museoa organismo bizi gisa pentsatu da, Aretz Bizia haritzak sinbolizatua, zeina euskal gizartea eta kultura bezala hazten eta berritzen den.
Gela honek museoaren bildumako pieza handienetako batzuk biltzen ditu: objektu bereziak beren garrantzi historiko, sozial eta sinbolikoagatik. Nekazaritza, etxe, artisautza, industria eta hiriko eremuetatik datozen piezak memoria, jakintzak eta balioak daramatzaten lekukotasun material gisa aurkezten dira. Kontakizun jarraitu batean txertatuta, bizimoduak islatzen dituzte eta komunitatearen, lurraldearen eta ondarearen arteko harremana indartzen dute.
Gela honek Urra Tailerraren multzoa aurkezten du; Bilboko Iturribide kalean zegoen harlandu eta ebanisteriako lantegi mekanikoa, osorik kontserbatua. 1899an sortua, artisau-lanbideek hiri- eta industria-testuinguru batean izan duten iraupena dokumentatzen du, baita emakumeek kudeatutako enpresa-kudeaketaren adibide nabarmen bat ere. Hura gorde izanak funtsezko informazioa ematen du altzarien ekoizpenari eta Bilboko industria-sareari buruz.
Gune hau euskarari eskainita dago, euskal herriaren bihotza baita, gure kulturaren arbola zeharkatzen duen izerdi bizia. Hizkuntza gisa baino gehiago, bizi-moduak, identitatea eta memoria kolektiboa artikulatzen dituen kohesio-elementu gisa aurkezten da. Bere bilakaeran zehar eta bere funtsa galdu gabe, komunitateak aldaketak barneratzeko, balioak transmititzeko eta kultura irmoa, duina eta oso gizatiarra proiektatzeko duen gaitasuna islatzen du euskarak.
Gune honek Euskal Museoaren jatorria aztertzen du. 1917an sortu zen euskal herriaren identitatea eta memoria babesteko helburuarekin. Zazpi Kaleetako jesuita-eskola zaharrean inauguratu zenetik, museoak ondare arkeologiko eta etnografikoarekin duen konpromisoa sendotu du. Klaustroak harrizko pieza nabarmenak gordetzen ditu, eta Mikeldi, bildumako ikur enblematikoa.
Museoaren atal honek euskal gizartearen eta haren ingurunearen arteko harreman historikoa aurkezten du, objektu, teknika eta jakintza tradizionalen bidez. Materialak, hala nola harria, egurra edo burdina, nekazaritzari, forjari edo arrantzari lotutako tresna bihurtzen dira. Piezek lan egiteko moduak, gizarte antolaketa eta ezagutzaren, jardunbideen eta balioen transmisioa islatzen dituzte; hala, elementuok ondare materiala eta euskal kultura eratzen duen memoria kolektiboa lotzen dituzte.
Gela honek museoaren jantzi-bildumaren aukeraketa bat aurkezten du, eta XIX. mendean eta XX. mendearen hasieran euskal gizartearen janzteko moduak ezagutzeko aukera ematen du. Landa-eremuari, jaiei, igarotze errituei eta arrantza edo artzaintza lan tradizionalei lotutako jantzien bidez, identitate-adierazpideak, gizarte-harremanak eta bizimoduak erakusten dira. Pieza batzuk Jose Arruek bere akuareletarako erabili zituen jatorrizko modeloak dira, 1925ean Madrilen ospatutako eskualdeko jantzien erakusketan aurkeztuak.
Gune honetan sinesmenak, sinboloak eta ospakizunak jorratzen ditu, kultura-ondarearen funtsezko osagai gisa. Erritualei, jai-jardunbideei eta adierazpen sinbolikoei lotutako objektuen bidez, partekatutako balioak eta gizarte batasunerako moduak erakusten dira. Piezek islatzen dute nola artikulatzen dituen euskal kulturak banakoa eta kolektiboa, komunitate bateko kide izatea adieraziz. Etxeko esparrutik espazio publikoraino, objektu hauek bizi-zikloekin, jaiegutegiarekin eta aldaketa historikoekin batera doaz.
Gela honek euskal nortasun politikoa jorratzen du Gernikako Arbolaren bidez, euskal autogobernuaren eta askatasunen ikur nagusia baita. Erdi Aroko antolaketa politikotik gaur egunera arte, ibilbideak foru-erakundeen bilakaera eta haien esanahi kolektiboa azaltzen ditu. Aurkeztutako piezek eta kontakizunek Gernikak ordezkaritza-leku eta memoria partekatu gisa duen balio historiko, sinboliko eta politikoa ulertzen laguntzen dute.
Gela honek Bilboko historia zeharkatzen du 1300ean sortu zenetik, Itsasadarra nabarmenduz haren garapenaren ardatz gisa. Jatorritik merkataritza-portua izanik, hiriak bere garrantzia sendotu zuen XVI. mendean Kontsulatua eta Kontratazio Etxea sortzearekin batera. XIX. mendeko industrializazioak sakonki eraldatu zituen Bilboko paisaia eta gizartea. Gaur egun, Bilbok hiri moderno, kultural eta kosmopolita gisa berrasmatu du bere burua, eta bere iragana gordetzen jakin du etorkizunera begira.
